آوسبیلدونگ یکی از پرطرفدارترین روشهای مهاجرت به آلمان است که برای ورود به آن داشتن تحصیلات آکادمیک دانشگاهی الزامی نیست. آوسبیلدونگ (Ausbildung) نوعی دوره کارآموزی یا مهارت آموزی در کشور آلمان است. برای درک بهتر این دورهها میتوانیم بگوییم که تقریباً معادل دوره فنی حرفهای در ایران هستند. این دوره به تازگی برای افراد خارج از اتحادیه اروپا ممکن شده و افراد میتوانند برای گرفتن اوسبیلدونگ از کشور ایران به آلمان، به شرکتهای متفاوت درخواست دهند. این روش که پیش تر گفتیم نوعی کارآموزی است، بشدت محبوب شده و بیشتر از 1.2 میلیون نفر در آلمان آوسبیلدونگ میگذرانند.
آوسبیلدونگ چیست
همانطور که قبلتر ذکر شد، (ausbildung) یک واژهی آلمانی به معنای کارآموزی است. اما آوسبیلدونگ در چه کشورهایی است، باید بگوییم دورههای آموزشی آوسبیلدونگ مخصوص کشور آلمان هستند و در کشور دیگری برگزار نمیشوند. این دورهها شامل آموزش تئوری و عملی به همراه کار کردن هستند که در نهایت شما را به سمت شغلی در رابطه با تخصص خودتان هدایت میکنند. شما در این دورههای آموزشی تقریبا 30 الی 40 درصد از وقت خود را صرف آموزش تئوری میکنید که معمولا 1 الی 2 روز در هفته از ساعت 7.45 صبح تا 2:30 بعد از ظهر صورت میگیرد. برخی اوقات نیز ممکن است برنامه شما دورهای باشد؛ مثلا برنامه شما 6 هفته در مدرسه و سپس 6 هفته کار باشد.
انواع آوسبیلدونگ در آلمان
به صورت کلی، در کشور آلمان سه نوع آوسبیلدونگ با شرایط متفاوت ارائه میشود که شما در ادامه میتوانید با آنها آشنا شوید :
- آوسبیلدونگ دوگانه (duale Ausbildung)
در آوسبیلدونگ دوگانه، نیمی از آموزش در حین کار و نیمی دیگر در آموزشگاه انجام میشود. این نوع آموزش بیش از 50 سال است که در کشور آلمان وجود دارد. در این برنامه آموزشی 2 الی 3.5 ساله، کارآموزان حقوق هم دریافت میکنند. شما در نیمه دوره آموزشی خود یک امتحان میانی دارید و در پایان دوره هم یک امتحان پایانی از شما گرفته میشود که معمولاً از یک بخش نظری و یک بخش عملی تشکیل میشود. در انتهای دوره کارآموزان یک مدرک معتبر دریافت میکنند.
در کل، بیش از 320 شغل آموزشی شناخته شده در آلمان وجود دارد که در آنها کارآموزان به صورت دوگانه آموزش میبینند. نمونههایی از آموزش دوگانه، صنایع دستی، IT و غیره هستند.
از مزایای آوسبیلدونگ دوگانه میتوان به موارد زیر اشاره کرد :
- کسب درآمد
- ارتباط عملی با رشته خود
- به رسمیت شناخت مدرکتان در کشور آلمان
- شانس پذیرش بعد از اتمام دوره (بسیاری از شرکتها کارآموزان خود را پس از اتمام دوره آموزشی میپذیرند.)
- رایگان بودن آموزش دوگانه
پردرآمدترین دورههای آوسبیلدونگ دوگانه که گاهی به درآمد 1000 یورو ماهانه ناخالص در سال اول کارآموزی هم میرسند شامل مکانیک کشتی، کارمند تامین اجتماعی، کارمند بانک، پرستاری، نماینده املاک، تاجر بیمه و سرمایهگذاری مالی میشوند. بعد از اتمام این دوره، شما میتوانید وارد بازار کار شوید (حتی در همان شرکتی که کارآموزیتان را گذراندید) یا میتوانید در دورههای آموزشی کلاسیک، دورههای آموزشی تکنسین یا دورههای آموزشی استادکار ادامه تحصیل دهید.
- آموزش مدرسه محور (schulische)
در این نوع آموزش شما بیشتر وقت خود را در مدرسه میگذرانید. برخلاف آوسبیلدونگ دوگانه، شما در شرکت، مهارت تجربی کسب نمیکنید؛ بلکه در در طول دوره آموزشتان و یا در انتها تجربه کسب میکنید. برای گذراندن این دوره شما با یک شرکت آموزشی قرارداد نمیبندید؛ بلکه یک مدرسه حرفهای دولتی یا خصوصی، یک کالج حرفه ای و یا یک آکادمی فنی ارائه دهندهی آموزش شما است. نکتهای که باید به آنها توجه داشته باشید این است که در همهی رشتهها حقوق پرداخت نمیشود. در ادامه به معرفی بعضی دورههای مدرسه محور میپردازیم :
1. مربی: بسته به ایالت فدرال و نوع آموزش، ابتدا یک دوره آموزشی تئوری دو ساله و سپس یک دوره کارآموزی یک ساله دارید. آموزش مربی نیز به عنوان آموزش ادغام شده با مهارت در دسترس است که مانند یک آوسبیلدونگ دوگانه اجرا میشود.
2. متخصص پرستاری: در این نمونه نیز آموزش به طور رسمی مبتنی بر مدرسه است؛ اما ساختار آن مانند آوسبیلدونگ دوگانه است. شما یک قرارداد آموزشی با یک مرکز مراقبتهای بهداشتی یا با یک دانشکدهی پرستاری میبندید و بخشهای تئوری و عملی را تکمیل میکنید. بیشترین تعداد کارآموزان در زمینه آموزش مدارس در رشتهی پرستاری هستند. در سال 2021، بیش از 55 هزار جوان در آلمان به عنوان متخصص پرستاری شروع به آموزش کردند.
3. طراح گرافیک: این آموزش را میتوان به عنوان یک آموزش کلاسیک مدرسه توصیف کرد. شما عمدتاً در مدرسه درسهای تمام وقت دارید، جایی که دانش نظری و عملی لازم را میآموزید. این دوره دو الی سه سال طول میکشد.
- تئوری بیشتر
- امکان دریافت گواهی پایان تحصیلات عالی در کنار دوره کارآموزی
- به یک متخصص در رشته خود تبدیل میشوید
- بخش عملی کمتر
- درامد و هزینه نامشخص مقررات بر اساس قانون ایالتی
در برخی مشاغل آموزشی مبتنی بر مدرسه، شما حقوق آموزشی ماهانه دریافت میکنید. اما برای برخی دیگر هیچ حقوقی وجود ندارد و حتی در برخی مدارس، بهخصوص آکادمیهای خصوصی، حتی شهریه هم دریافت میشود. اما به عنوان مثال کارآموزان در حرفههای درمانی و بهداشتی که آموزش خود را در یک موسسه دولتی مانند بیمارستان یا کلینیک دانشگاه میگذرانند، حقوق دریافت میکنند.
- تحصیل دوگانه (Duale Studium)
دورههای تحصیل دوگانه یا دوال اشتودیوم از محبوبترین دورهها به شمار میروند و بین 3 الی 5 سال طول میکشند. شما در این دورهها بهترین کیفیت آموزشی را در کنار سطح بالایی از کار عملی تجربه خواهید کرد. در واقع، آموزشهای تئوری را در دانشگاه میگذرانید و در کنار دانشگاه به تجربه عملی حرفه خود نیز میپردازید. فراموش نکنید که در این دورهها نیاز به مدرک زبان آلمانی در حد C1 دارید و بی شک حقوق بالاتری هم به شما تعلق میگیرد. در پایان این آموزش هم مدرک آموزش فنی و هم مدرک لیسانس معتبر دریافت میکنید.
آوسبیلدونگ مناسب چه کسانی است؟
در حقیقت، دورههای آموزشی آوسبیلدونگ آلمان مناسب افرادی است که :
- توانایی تامین تمکن مالی ندارند.
- تحصیلات آنها تا مقطع دیپلم بوده است.
- مدرک دانشگاهی نگرفته اما مدرک فنی حرفهای دارند.
- تمایل دارند سریعاً وارد بازار کار شوند و به صورت حرفهای مهارتهای خود را بیشتر کنند
شرایط پذیرش آوسبیلدونگ آلمان
اگر مایل به مهاجرت به آلمان از طریق آوسبیلدونگ هستید، باید به موارد زیر توجه داشته باشید :
- سن: به طور کلی شرایطی سنی متقاضیان برای اخذ پذیرش آوسبیلدونگ تعریف نشده است. اما عمدهی کارآموزان آوسبیلدونگ 18 تا 30 سال سن دارند. با این وجود، معمولاً افراد با سنین بالاتر هم میتوانند پذیرش بگیرند. درواقع همه چیز به رزومهی شما بستگی دارد. به عنوان مثال، در رشتهی پرستاری متقاضیان با سنین بالاتری (حتی تا 40 سال) هم پذیرش شدهاند.
- مدرک تحصیلی: شما برای اخذ پذیرش آوسبیلدونگ الزاما نیاز به تحصیلات آکادمیک دانشگاهی ندارند. اما حداقل مدرک تحصیلی مورد نیاز برای آوسبیلدونگ مدرک دیپلم است.
- گواهی معتبر دورههای طی شده و سابقه کار: یکی از بهترین روشها برای افزایش شانس اخذ ویزای آوسبیلدونگ گذراندن دورههای مرتبط با رشته انتخابی شماست. همچنین، اگر سن شما بالا باشد میتوانید با گواهی معتبر دورههای کارآموزی، فنیحرفهای و یا با سابقه کاری خودتان ریسک ریجکتی را کمتر کنید.
- مدرک لیسانس: داشتن مدرک لیسانس برای اخذ پذیرش آوسبیلدونگ آلمان اجباری نیست. اما اگر قصد دارید با مدرک لیسانس خود برای آوسبیلدونگ اقدام کنید، بهتر است مدرکتان مرتبط به حیطه آوسبیلدونگتان در آلمان باشد.
- مدرک زبان: برخی گمان میکنند دورههای آوسبیلدونگ به انگلیسی نیز برگزار میشوند؛ اما این باور بسیار غلط است. برای اخذ پذیرش این دوره شما حتماً به مدرک زبان آلمانی حداقل B2 احتیاج دارید. در نظر بگیرید که امکان تحصیل آوسبیلدونگ به انگلیسی وجود ندارد.
- بیمه درمانی: داشتن بیمه درمانی بسیار حائز اهمیت است. درواقع با مهاجرت به آلمان از طریق آوسبیلدونگ، مجبور نیستید خود را بیمه درمانی کنید. چون هنگامی که دورهی کارآموزی شما شروع میشود، به طور خودکار بیمهی سلامت خواهید داشت.
هزینه آوسبیلدونگ
هزینه آوسبیلدونگ در آلمان کاملا رایگان است و نباید برای آن هزینهای بپردازید. نه تنها نیاز به پرداخت هزینه نیست، بلکه کارفرما به شما حقوق ماهیانه هم میدهد. علاوه بر این، مزایایی چون بلیط سفر، غذا در دفتر، اقامت و غیره هم ممکن است به شما تعلق بگیرد. البته برخی رشتههای آوسبیلدونگ نیز وجود دارند که از کارآموزان شهریه دریافت میکنند؛ مثل برخی آوسبیلدونگهای هنری. در نظر داشته باشید که این تسهیلات به قوانین و مقررات شرکت شما بستگی دارد. معمولا اگر کارآموزان ارتقاء بگیرند، میتوانند هزینه بلیط سفرهای ماهیانهی خود را در منطقه و حتی گاهی اوقات در کل ایالت کاهش دهند.
نکته مهم در بحث مهاجرت به آلمان به روش آوسبیلدونگ این است که اوسبیلدونگ بدون تمکن مالی است و شما برای شرکت در آن معمولاً نیاز به تمکن مالی ندارید. در واقع، اگر حقوق مشخص شده در قرارداد آوسبیلدونگ شما از 927 یورو بیشتر باشد، شما نیاز به ارائه تمکن مالی ندارید. در غیر این صورت باید مابهتفاوت مبلغ تمکن مالی (13095 یورو) با حقوق سالانه خود را به عنوان تمکن مالی ارائه دهید. بقیه موارد و هزینهها شامل موارد زیر میشوند:
- هزینه ترجمه مدارک
- هزینه لگال مدارک
- هزینه کلاس زبان آلمانی و اخذ مدرک
- هزینه سفارت و صدور ویزا
- هزینه بلیط هواپیما
مدارک مورد نیاز برای آوسبیلدونگ
گاهاً ممکن است شما برای هر رشته آوسبیلدونگ به مدارک متفاوتی احتیاج داشته باشید. اما به صورت کلی برای اخذ پذیرش آوسبیلدونگ به مدارک زیر نیاز دارید.
- عکس پاسپورت بیومتریک
- رزومه
- مدرک زبان
- درخواست ویزا
- گذرنامه
- هزینه ویزا
- قرارداد آوسبیلدونگ با کارفرما
- درصورت وجود، گواهی بیمه درمانی معتبر برای آلمان
- درصورت نیاز، تمکن مالی